facebook

Yabancı dil öğrenmek, özellikle Elektrik Devrimi’nden sonra globalleşen dünyada kaçınılmaz bir gereklilik haline gelmiştir. Sovyetler Birliği’nin yıkılması, Berlin duvarının yıkılması, sosyalizmin kapitalizme yenilmesi ve teknolojide yaşanan gelişmeler insanları birbiriyle daha da yakınlaştırmıştır. Bu nedenle insanların başka ülkelerden insanlarla etkileşimi önemli hale gelmiştir. Sonuç olarak da ülkeler eğitim sistemlerinde yabancı dile büyük ağırlık ve önem vermişlerdir.

Türkiye’de ise dönemin ihtiyaçlarına göre belirlenen nitelik ve nicelikte yabancı dil eğitimi müfredata yerleştirilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında Fransızca ile başlayan, Almanca ile devam eden yabancı dil uygulamaları, 20. yüzyılın ortalarından itibaren İngilizce’ye yönelmiştir. Şüphesiz ki bunda devletlerin global alandaki ekonomik ve siyasi gücü, Türkiye’nin siyasi eğilimlerinin de etkisi olmuştur. Önceden yabancı dil eğitimi belirli bir zümreye ait iken, yıllar içinde yapılan bu düzenlemeler ile ülke geneline yayılmıştır. Lakin, yapılan sınav sonuçları ve araştırmalar gösteriyor ki ülkemiz yabancı dil konusunda başarı gösterememiştir. Bunun birden fazla sebebi olmakla birlikte başlıcaları eğitim fakültelerinin yetersizliği, yetkin öğretmen eksikliği, öğretmenlerin hizmetiçi eğitimleri, sınıfların fiziksel şartları, eğitimin denetlenmemesi, ölçme değerlendirme amacıyla yapılan sınavların (KPSS, YDS, YÖKDİL) yetersiz olması, sosyo-kültürel faktörler (aile yapısı, ailenin yabancı dile karşı tutumu, çevresel etmenler vs.) olarak sayılabilir.

Başak Coşkun Demirpolat (2015)’te yayınlanan “Türkiye’nin Yabancı Dil Öğretimiyle İmtihanı: Sorunlar ve Çözüm Önerileri” isimli araştırmasında da görüleceği üzere yabancı dil eğitimi 2. Dünya Savaşı sonrasında İngiliz diline yönelmiş ve bu konuda dil bilen insan yetiştirmek amacıyla 1955’te şimdiki Anadolu Lisesi konumunda olan Maarif Liseleri kurulmuştur. Aslında bu liseler günümüzde yabancı dil öğretiminde trend olan içerik entegreli dil öğrenimi (Content-integrated language learning) modelini uygulayarak fen bilimleri ve matematik derslerini de İngilizce vermişlerdir. Buradaki temel sorun ülke geneli yapılan sınavların Türkçe olmasıydı. Günümüzde bu tür liseler ne yazık ki kalmadı.

Öte yandan müfredatta yapılan düzenlemeler ile İngilizce eğitime başlama yaşı 2. sınıfa kadar çekilmiştir. Burada özel okullara ayrı bir parantez açmak isterim. Son 10 yılda büyük atılımlar yapan özel okulların çoğunda yabancı dil öğretimine başlama yaşı 3 yaşa inmiştir. Bu da ülkede özel okulları ile devlet okulları arasındaki farkın “kısmen” açılmasına neden olmaktadır. Kısmen dememin en temel sebebi özel okullarda yabancı dil dersi veren öğretmenlerin de devlet okullarından mezun olması ve bu müfredattın bir ürünü olduğu için yetersiz kalmasıdır. Özel okulların bir kısmı çift dilli öğretim modeli, erken yaşta dil öğretimi, içerik temelli dil öğretimi gibi başarılı modelleri uygulamaktadır. Lakin, teoride mükemmel olan bu modelleri pratikte hayata geçiren öğretmenlerin tam anlamıyla bekleneni verdikleri kanısında değilim. Bu yüzdendir ki öğrenciler özel okullardan mezun olduklarında halen dil kurslarına, yurtdışı yaz okullarına gitme ihtiyacı duyarlar.

Yukarıda en başta belirttiğim sorunlara getirilen realist önerilerden bazıları şunlardır:

• Üniversitelerdeki eğitim fakültelerinin müfredatları revize edilmeli ve kalitesi arttırılmalıdır. Üniversiteden mezun olan öğretmen adaylarının staj süreleri uzatılmalı ve güncel yabancı dil öğretim trendlerine 21. Yüzyıl gereksinimlerine uygun, eğitim teknolojileri alanındaki yetkinliği yüksek bireyler yetiştirilmelidir. • Devlet okullarındaki öğretmenlerin sürekli olarak gelişimine önem verilmeli, hizmet içi eğitimlerin ve seminerlerin kaliteleri arttırılmalıdır. Devlet üniversitelerindeki öğretmenlerin mesleki bilgileri uluslararası sınavlarla (CELTA – TESOL/TEFL) periyodik olarak ölçülmelidir. • Sınıfların fiziki kapasiteleri teknolojik ekipman ve materyaller ile desteklenmeli, öğrenci sayıları bir dil sınıfında olması gereken ortalama bir optimum sınıf mevcudunu geçmemelidir. • Erasmus gibi öğrenci değişim programlarına ayrılan bütçe arttırılmalı, öğrenciler bu konuda teşvik edilmelidir. Sonuç olarak, ülkemizdeki yabancı dil eğitimi global standartlara çıkartılmak için kendimizi global alanda görmemiz, oradaki sıralamamızı gösteren OECD raporları gibi, PISA sonuçları gibi baz alınarak ve kendi ölçme değerlendirme araçlarımız ile yabancı dil alanındaki yerimizi belirlemeli, ihtiyaçlarımızı belirlemeli, Türk öğrenci ve toplum yapısına uygun, teknoloji destekli ve alanında uzman öğretmenlerin olduğu zenginleştirilmiş yabancı dil derslerinin ağırlıkta olduğu bir müfredatla ülkemizdeki yabancı dil sorununun -hele ki böylesine internetin yaygın olduğu dünyada- aşılması çok da zor olmayacaktır.

Alper DURAN

KAYNAKÇA: Başat, G. (2014). Neden yabancı dil öğrenemiyoruz? Aljazeera Türk Dergi. 24 Nisan 2015 tarihinde http://dergi.aljazeera.com. tr/2014/09/01/neden-yabanci-dil ogrenemiyoruz/ adresinden erişilmiştir.

Bayraktaroğlu, S. (2012). Neden yabancı dil eğitiminde başaralı olamıyoruz?. Türkiye‘de yabancı dil eğitiminde eğilim ne olmalı? 12 – 13 Kasım 2012. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi İngiliz Dili Eğitimi Anabilim Dalı 1. Yabancı Dil Eğitimi Çalıstayı Bildirileri. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları.

Boyacıoğlu, F. (2015). The historical development of the foreign language education in Ottoman Empire. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 174, 651 – 657. British Council ve TEPAV (2013). Türkiye’deki devlet okullarında İngilizce dilinin öğretimine ilişkin ulusal ihtiyaç analizi. 30 Nisan 2015 tarihinde http://www.tepav.org.tr/upload/files/1399388519-

1.Turkiyedeki_Devlet_Okullarinda_Ingilizce_Dilinin_Ogrenimine_Iliskin_Ulusal_Ihtiyac_Analizi.pdf adresinden erişilmiştir. Büyükduman, F. İ. (2005). İlköğretim okulları İngilizce öğretmenlerinin birinci kademe İngilizce öğretim programına ilişkin görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 55-64.

Çınkır, Ş. ve Kurum, G. (2015). Discrepancy in teacher employment: The problem of out-of- field teacher employment. Educational Planning, 22(1), 29-47. EARGED. (2008). İlköğretim okulu ders kitaplarının değerlendirilmesi. 22 Nisan 2015 tarihinde http://www.meb.gov.tr/earged/earged/Son_Ders_Kitaplari.pdf adresinden erişilmiştir.

EF English Proficiency Index. (2014). EF EPI Index 2014. 22 Nisan 2015 tarihinde http://media.ef.com/__/~/media/centralefcom/epi/v4/downloads/full-reports/ef-epi-2014-english.pdf adresinden erişilmiştir.